مراد على شمس

80

با علامه در الميزان ( فارسى )

* آل س 56 - كلمهء « آل » به چه معناست و فرق آن با كلمه « اهل » چيست ؟ ج - راغب در مفردات خود گفته : بعضى گفته‌اند كه كلمهء « آل » قلب شدهء كلمهء « اهل » است ، براى اينكه همين « آل » وقتى كوچك مىشود و مىخواهند بگويند فلانى خاندانى كوچك دارد ، مىگويند او داراى اهيل است . چيزىكه هست كلمه « آل » اين فرق را با كلمه « اهل » دارد كه كلمه « آل » همواره به كلمهء معرفه ، آن هم معرفه‌اى كه صاحب شعور باشد اضافه مىشود ، و هرگز بر كلمهء نكره و بر زمان‌ها و مكان‌ها اضافه نمىشود ، گفته مىشود آل فلانى ، ولى هيچ وقت نمىگويند « آل رجل » ( آل مردى ) ، و نيز نمىگويند : « آل قرن دهم » ، و يا « آل همدان » و همچنين نمىگويند « آل خياط » بلكه هميشه به چيزىكه شريف‌ترين و برترين فرد در صنف خويش باشد اضافه مىشود ، مانند « آل اللّه » و « آل السلطان » به خلاف كلمه « اهل » كه به همهء كلمات نامبرده اضافه مىشود ، مختص به يك مورد و دو مورد نيست ، مثلا مىگويند « اهل اللّه » ، « اهل الخياط » « اهل قرن دهم » ، « اهل همدان » . بعضى ديگر گفته‌اند : كلمهء « آل » در اصل اسم شخص است ، و وقتى بخواهند كوچكش كنند مىشود أويلا ، و درمورد چيزهايى كه اختصاص ذاتى به انسان داشته باشد استعمال مىشود يا از راه خويشاوندى نزديك ، و يا از راه موالات و دوستى صميمى . پس مراد از آل ابراهيم و آل عمران ، نزديكان خاص از خاندان آن دو جناب